فایل ورد کامل مقاله مجتمع تاریخی نیاوران؛ بررسی معماری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه آن در تاریخ معاصر ایران

توجه : به همراه فایل word این محصول فایل پاورپوینت (PowerPoint) و اسلاید های آن به صورت هدیه ارائه خواهد شد

 فایل ورد کامل مقاله مجتمع تاریخی نیاوران؛ بررسی معماری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه آن در تاریخ معاصر ایران دارای ۴۸ صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد فایل ورد کامل مقاله مجتمع تاریخی نیاوران؛ بررسی معماری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه آن در تاریخ معاصر ایران  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی فایل ورد کامل مقاله مجتمع تاریخی نیاوران؛ بررسی معماری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه آن در تاریخ معاصر ایران،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

بخشی از متن فایل ورد کامل مقاله مجتمع تاریخی نیاوران؛ بررسی معماری، کارکردهای فرهنگی و جایگاه آن در تاریخ معاصر ایران :

مجتمع تاریخی نیاوران

مجموعه فرهنگی
تاریخی نیاوران در باغ بزرگی به مساحت حدود ۱۱ هکتار در شمال تهران قرار دارد که از زیبایی و جذابیت طبیعی و تاریخی فراوانی برخوردار می باشد. بناهای این مجموعه متعلق به دوره های قاجار و پهلوی می باشد.

ابتدا شاهان قاجار این مکان خوش آب و هوا را جهت اقامت ییلاقی خویش برگزیدند. فتحعلی شاه قاجار برای تفریحات تابستانی خود دستور می دهد تا در منطقه ای خوش آب و هوا خارج از شهر تهران که وسعتی بسیار کمتر از امروز داشت باغی مصفا بسازند. درکنار روستایی که «گُرده وی» یا «گُرده به» خوانده می شد و در نیاوران امروز قرار داشت به جای نیزاری که در همسایگی روستا واقع بود باغ را ساختند. باغ ییلاقی فتحعلیشاه که در جای نیزار ایجاد شد را «نی آوران» نامیدند که بعدا به نام «نیاوران» مشهور شد. محمد شاه نیز در همین باغ بنای کوچک و ساده ای بنا کرد و به دنبال او ناصرالدین شاه« کاخ صاحبقرانیه» را در این باغ ساخت. آخرین بنایی که در دوران قاجار در این باغ ساخته شد مشهور به کوشک احمدشاهی است

کاخ صاحبقرانیه کاخ محل زندگی ناصرالدین شاه بود. در حال حاضر این کاخ در ضلع جنوبی مجموعه کاخ‌های نیاوران به عنوان موزه در معرض بازدیدکنندگان قرار دارد.
این کاخ میان باغی وسیع در یکی از کاخ‌های مجموعه نیاوران در شمال شرقی تهران ساختمانی قرار دارد که قدیمی ترین کاخ این مجموعه‌است و تاریخ ساخت آن به عهد فتحعلیشاه مربوط می‌شود. علاوه بر حوض خانه و کرسی خانه بی‌مانند صاحبقرانیه، از تالارهای مهم آن می‌توان جهان نما و آیینه را نیز نام برد که با تابلوهای نقاشی گرانبها و اشیاء بسیار نفیس تزیین شده‌اند این کاخ اکنون تنها برای بازدید میهمانان رسمی باز است. سریالهای تلویزیونی میرزا کوچک خان و امیر کبیر و فیلمهای سینمایی شازده احتجاب، سلطان صاحب قران، دلشدگان و کمال الملک در این کاخ فیلم برداری شده‌اند.

در زمان حکومت پهلوی دوم، برخی از بناهای کوچک این باغ تخریب شد و کاخ نیاوران با سبکی مدرن جهت سکونت وی و خانواده اش ساخته شد.
اکنون محوطه کاخ شامل کاخ نیاوران، کاخ صاحبقرانیه، کوشک احمدشاهی و گلخانه ها و مدرسه اختصاصی پهلوی می باشد.
در سال ۱۳۵۷ این کاخ توسط نیروهای انقلابی تسخیر شد و در سال ۱۳۶۰ به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحویل داده شد. در سال ۱۳۶۵ کاخ موزه نیاوران برای اولین بار گشایش یافت. در سال ۱۳۶۸ مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی در محل مدرسه اختصاصی راه اندازی شد و یکسال بعد فضاهای جانبی آن به خوابگاه پسران اختصاص یافت. در سالهای بعد موزه جهان نما (۱۳۷۶)، کاخ صاحبقرانیه (۱۳۷۷) و کوشک احمدشاهی (۱۳۷۹) نیز در معرض بازدید عموم قرار گرفت.

در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران، بنای کاخ نیاوران با مساحتی در حدود ۹۰۰۰ مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه احداث شده است.
عملیات احداث این بنا در سال ۱۳۳۷ ه . ش، با طرحی ایرانی آغاز گردید و با وقفه ای که در ساخت آن پیش آمد در سال ۱۳۴۶ به اتمام رسید و در سال ۱۳۴۷ مورد بهره برداری قرار گرفت.
ساختمان این بنا ابتدا به عنوان محلی برای پذیرایی میهمانان خارجی در نظر گرفته شده بود اما در هنگام ساخت به محل سکونت محمدرضا پهلوی و خانواده اش اختصاص یافت. طرح این بنا از محسن فروغی است که توسط شرکت فرمانفرمائیان به مرحله اجرا درآمده است

طرح چهار ضلعی کاخ و فضاسازی معماری داخلی آن الهام گرفته از معماری ایرانی با بهره گیری از فناوری مدرن است. تزئینات آن نیز تلفیقی از هنر پیش از اسلام و پس از اسلام است که گچبری توسط استاد عبداللهی، آینه کاری توسط استاد علی اصغر و کاشی کاری نمای خارجی توسط استاد ابراهیم کاظم پور و ایلیا انجام شده است. کف بنا از جنس سنگ سیاه و سقف آن از جنس آلومینیوم است که از وسط باز می شود. دکوراسیون و مبلمان داخلی کاخ توسط یک گروه فرانسوی طراحی و اجرا شده است.
طبقه همکف این بنا شامل سرسرای بزرگی است که کلیه اتاق ها در اطراف آن شکل

گرفته اند که از آن جمله می توان به سینمای اختصاصی، اتاق غذاخوری، سالن پذیرایی، اتاق انتظار و راهروهای فرعی و همچنین تالار آبی اشاره کرد
در نیم طبقه این بنا اتاق کار، اتاق کنفرانس و دفتر منشی فرح دیبا ، اتاق خواب لیلا و اتاق ندیمه او قرار دارد.
اتاقی نیز در مسیر راه پله ها قرار دارد که لباس های رسمی و نظامی و مدالها و نشان های محمدرضا پهلوی در آن نگهداری می شوند.
در طبقه سوم اتاق خواب واستراحتگاه نیمروزی پهلوی دوم و همچنین اتاق های فرزندان وی و ندیمه هایشان قرار دارد.در نیم طبقه این بنا اتاق کار، اتاق کنفرانس و دفتر منشی فرح دیبا ، اتاق خواب لیلا و اتاق ندیمه او قرار دارد.

اتاقی نیز در مسیر راه پله ها قرار دارد که لباس های رسمی و نظامی و مدالها و نشان های محمدرضا پهلوی در آن نگهداری می شوند.
در طبقه سوم اتاق خواب واستراحتگاه نیمروزی پهلوی دوم و همچنین اتاق های فرزندان وی و ندیمه هایشان قرار دارد. این فضاها با نقاشی ها و فرش هایی گرانبها و هدایای متعددی از کشورهای مختلف پوشیده شده اند

این عمارت، اواخر دوره قاجار جهت خوابگاه ییلاقی احمدشاه در میان باغ نیاوران با مساحتی بالغ بر ۸۰۰ متر در دو طبقه با سقف شیروانی بنا گردید. از ویژگی های عمده این بنا تزئینات و نمای آجری به کار رفته در سرتاسر نمای بیرونی آن است. آجرها از نوع منقوش قالبی با طرح های متنوع به رنگ نخودی است.
ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که به وسیله چندین پله از کنار حوض بیضی شکل پوشیده از کاشی، به کوشک منتهی می شود.
عمارت احمدشاهی در دوره پهلوی دوم مرمت و الحاقات جدیدی در آن صورت گرفت و مبلمان داخلی آن به طور کامل عوض شد تا به عنوان محل کار و سکونت رضا پهلوی مورد استفاده قرار گیرد.

طبقه همکف این عمارت شامل یک هال با حوضی از جنس مرمر در وسط می باشد و ۶ اتاق و ۲ راهرو در اطراف آن قرار دارند. اشیاء تزئینی از جنس نقره، برنز، عاج، چوب، هدایایی از کشورهای مختلف مثل هند، تابلوهای نقاشی و گوبلن و نشانها و مدالها در این فضا به نمایش در آمده است همچنین ویترینی شامل اشیاء و سنگهای معدنی تزئینی، سنگی از کره ماه و چندین فسیل گیاهی و حیوانی در معرض دید قرار دارند.
طبقه دوم عمارت از یک سالن مرکزی و ایوان سرتاسری چهارطرفه تشکیل شده است. در چهار طرف سالن مرکزی که به عنوان اتاق موسیقی استفاده می شد، قفسه چوبی ویترین دار نصب شده است. دور تا دور ایوان را ۶ ستون با مقطع مربع قطور با نمای آجری بدنه و ۲۶ ستون مدور با نمای گچی فرا گرفته است. نقش شیر و خورشید گچبری شده بر پیشانی دیواره ضلع شمالی ایوان به چشم می خورد.

مشخصه های معماری کوشک احمدشاهی
باغ نیاوران با چشم اندازی از درختان سر سبز وبلند وصدای پرندگان وچشمه های جاری در گوشه وکنار این باغ وهم چنین بنای زیبای کوشک احمد شاهی را احاطه کرده و پرجاذبه و آراستگی آن افزوده وحالتی شاعرانه بدان بخشیده. این کوشک ازلحاظ فرم معماری و تزئئینات خاص آن متاسفانه فاقد تاریخچه ای در زمینه ساخت و ساز و دوران بهره برداری است احتمالا تنها به خاطر نام احمدشاهی که روی آن باقی مانده تاریخ ساخت آن را به دوران حکومت کوتاه مدت این شاه مرتبط می سازد.

بر اساس نقل و قول هایی که صحت و سقم آن به اثبات نرسیده کاخ مذکور را احمد شاه برای همسر گرجی خود بنا نمود .این بنا در فضای شمالی عمارت صاحبقرانیه بامساحتی بالغ بر ۸۰۰متر مربع در دو طبقه با پوششی از سقف شیبدار از ورق های شیروانی است که ترکیبی از معماری نئوکلاسیک اروپایی وتاثیر کمرنگ از معماری ایرانی دوران قاجار را تداعی می نماید. نمای بیرونی کاخ پوشیده از سطوح و قاب بندی های تزئینی آجری(سبک آجر مهری) به صورت پلاک هایی مستطیل شکل با ابعاد مختلف میباشد که در میان سایر بناهای قاجاری منحصر بفرد می باشد .پلان کاخ مستطیلی با دوگوشواره بیرون زده از آن در جناح جنوبی است .بنای این کاخ در دوطبقه ساخته شده است. پلان داخلی آن در همکف در دوران پهلوی دستخوش تحولاتی گردیده ودر قسمت ورودی کاخ حد فاصل دو گوشواره با دوستون حریم ورودی اصلی را شکل میدهد.

این ایوان به عنوان پیش فضاهای مستطیل شکل در کانون بنا و جمعا۶ اتاق در پیرامون آن که دو به دو مرتبط می باشند منتهی می گردد. در قسمت ورودی هال دارای حوض نمای مرمر و چهار مجسمه فلزی پرنده درنا آنها مزین کرده .این قسمت بنا دارای سقف گچبری بسیار زیبا که از دوران قاجار باقیمانده و چندین بار مرمت شده قرار دارد.

ضلع شمال شرقی حال فضای ورودی شمالی- پاگرد و راه پله ای که به طبقه فوقانی هدایت می گردد اختصاص دارد به ورودی سوم کاخ در ضلع شرقی آن قرار دارد که سرویسی در کنار خود داشته طبقه فوقانی عمارت عمدتا شامل سالنی بزرگ با بازشوهایی به سمت ۴جانب باغ میگرددکه در دوران پهلوی در بدنه غربی آن سرویس بهداشتی تعبیه شده است. نمای ساختمان در طبقه همکف به جز ایوان ورودی آن که لایه ای از اندودی گچین بر پیکر خود دارد .نمای طبقه اول با عقب نشینی کامل نسبت به طبقه همکف ایوانی بزرگ در چهار بدنه عمارت ایجاد مینماید که پوشیده از اندود گچ باقابسازی های عمودی ظریفی از سقف تا کف و نقوشی برجسته ورنگی زرین میباشد .اگر در طبقه همکف عقب نشستگی محدود ایوان جنوبی تنها به ۲ستون در این فضا امکان حضور میدهد درطبقه فوقانی کاهش حجم بنا ایجاد ایوانی سراسری در تمام جوانب منجر به حضور تعداد چشمگیر۲۴ستون ظریف پوشیده از گچ و ۴پایه قطور می گردد.

بنا دارای بازشوهایی ساده و به اشکال مستطیل بوده فاقد نعل درگاه های قوسی شکل همچون سایر بناهای معاصر خویش میباشد درمقابل تزئینات ویژه ای به صورت سنتور های مثلثی در بخش فوقانی قاعده بازشوهاوجود دارند که تماما با آجرهای متنوع پلاک وبه صورت استادانه ای در ترکیب باسایر عناصرنما اجرا گردیده اند. کاخ احمد شاهی ۶۰سال پس از ساخت کاخ صاحبقرانیه به فاصله ۱۴۰ متری آن احداث گردید.
اشاراتی وجود داردکه احمد شاه قاجار،بنایی برای یکی از زنان محبوب خود که تبار گرجی داشته است درشمال صاحبقرانیه ،میسازد و براساس بررسی های صورت گرفته ،صحت وسقم آن مشخص نمی باشد.

در دهه نخست دوران پهلوی اول،به دستور رضا شاه ،کاخ صاحبقرانیه تعمیرات اساسی شدکه به نظر میرسد ساختمان کوشک نیز از این فرایند بی بهره نماند و تغییراتی در فضای داخلی آن رخ داد. دراواخر دهه بیست که کاخ صاحبقرانیه برای برگزاری مراسم ازدواج محمدرضا –ولیعهد پهلوی اول –وفوزیه آماده شد،کوشک جهت استقرار کوتاه مدت آنان در نظر گرفته شد.پس از این تاریخ،ساختمان کوشک به تناوب گاه متروک وزمانی نیز محل اقامت پرسنل نظامی رده بالای مستقر در مجموعه بوده است.در اوایل سالهای دهه چهل،محمد رضا پهلوی تصمیم به ساخت کاخ نیاوران جهت اقامت خود وخانواده اش گرفت و بنابر برخی گزارشهای شفاهی کوشک نیز بعنوان دفتر اداری وی آماده شد.در پی ساخت کاخ اصلی ساختمان کوشک نیز بازسازی اساسی شد.از میانه دهه چهل تا سالهای آغازین دهه پنجاه وپس از آن ،تا زمان وقوع انقلاب اسلامی ،این ساختمان به عنوان محل اقامت رضا پهلوی ومحل برگزاری مهمانی های خانوادگی استفاده شد .در این زمان بود که دکوراسیون داخلی بنا توسط طراحان فرانسوی کاخ صاحبقرانیه تغییر نمود

موزه جهان نما و کتابخانه
در سال ۱۳۵۵ شمسی، فضایی در ضلع غربی کاخ صاحبقرانیه جهت نگهداری آثار و اشیاء هنری اهدایی به فرح دیبا و یا خریداری شده توسط وی با چهار سالن در طبقه همکف و یک سالن در زیرزمین در نظر گرفته شد. بر سقف تالار میانی این موزه، نقاشی روی چوب با نقوش گل و مرغ شیراز به چشم می خورد. این موزه در بهمن ماه سال ۱۳۷۶ گشایش یافت .